على محمدى خراسانى

90

شرح رسائل (فارسى)

و اگر استبراء نشود بعدا خودبخود خارج مىشود و اين غلبه موجب ظن به بوليت است و آقايان ظاهر حال را كه ظن‌آور است بر اصل مقدم داشته‌اند . ب : در رابطه با غسالهء حمام جماعتى حكم به نجاست كرده‌اند و به استصحاب طهارت و قاعده طهارت اعتنا نكرده‌اند باز از باب تقديم ظاهر حال بر اصل كه غالبا بدنها نجس است و اين سبب ظن به نجاست غساله مىشود و جاى اصل نيست . ج : اگر مسلمانى نماز ميت خواند و من شك كردم صحيح خواند تا اشتغال ذمه از من برداشته شود يا خير تا بماند باز گفته‌اند جاى استصحاب نيست از باب تقديم ظاهر بر اصل كه ظاهر حال مسلمان نشانگر صحت عمل او است و جاى استصحاب نيست . و امّا كبراى كلى : چنين استقراء كاملى مفيد يقين است و حجيت دارد و بلكه اگر استقراء در باب بينه در موضوعات مفيد يقين باشد . پس در ما نحن فيه بطريق اولى مفيد قطع است چون در باب بينه ماده نقض دارد و آن نقض به باب شهادت بر زنا است كه بايد چهار شاهد عادل شهادت دهند و دو شاهد كافى نيست مع‌ذلك آنجا استقراء را مفيد قطع دانسته‌اند پس در ما نحن فيه كه يك ماده نقض هم ندارد بطريق اولى استقراء يقين‌آور است . دليل سوّم : يا ( اخبار استصحاب ) مهم‌ترين دليل مرحوم شيخ براى حجيت استصحاب در شك رافع اخبار و روايات است ، اين احاديث كه مستفيضه هم هستند يعنى تعدادشان از سه حديث متجاوز ولى به حدّ تواتر نرسيده‌اند به دو بخش تقسيم مىشود :